संगणक : मूलभूत माहिती, इंटरनेट, सायबर सुरक्षा

 

🎯 संगणक : १०० वस्तुनिष्ठ प्रश्न व उत्तरे (पर्यायांशिवाय)

---

🖥️ भाग 1: संगणकाची मूलभूत माहिती (Basic Computer)

1. संगणक म्हणजे काय?
   उत्तर: माहिती प्रक्रिया करणारे इलेक्ट्रॉनिक यंत्र

2. संगणकाचा जनक कोणाला म्हणतात?
   उत्तर: चार्ल्स बाबेज

3. पहिला संगणक कोणता होता?
   उत्तर: ENIAC

4. संगणकाचे मुख्य घटक कोणते?
   उत्तर: इनपुट, प्रोसेसिंग, स्टोरेज, आउटपुट

5. ALU म्हणजे काय?
   उत्तर: Arithmetic and Logic Unit

6. CPU म्हणजे काय?
   उत्तर: Central Processing Unit

7. RAM म्हणजे काय?
   उत्तर: Random Access Memory

8. ROM म्हणजे काय?
   उत्तर: Read Only Memory

9. संगणकाची गती मोजण्यासाठी वापरली जाणारी एकक काय आहे?
   उत्तर: Hz (हर्ट्झ)

10. संगणकाचा "मेंदू" कोणता घटक आहे?
    उत्तर: CPU

11. बिट म्हणजे काय?
    उत्तर: माहितीची सर्वात लहान एकक

12. बाइट म्हणजे किती बिट्स?
    उत्तर: 8 बिट्स

13. सर्वात मोठी मेमरी युनिट कोणती आहे?
    उत्तर: टेराबाइट (TB) किंवा पेबाबाइट (PB)

14. संगणक ऑपरेट करण्यासाठी लागणारी व्यक्ती म्हणजे कोण?
    उत्तर: युजर (User)

15. संगणक सॉफ्टवेअरशिवाय कार्य करतो का?
    उत्तर: नाही

16. संगणक किती प्रकारचे असतात?
    उत्तर: चार (मायक्रो, मिनी, मेनफ्रेम, सुपर)

17. संगणक कार्य करण्याची प्रक्रिया काय असते?
    उत्तर: इनपुट → प्रोसेसिंग → आउटपुट

18. हार्ड डिस्क म्हणजे काय?
    उत्तर: माहिती साठवण्याचे यंत्र

19. सर्वप्रथम कोणता संगणक व्यावसायिक वापरासाठी तयार झाला?
    उत्तर: UNIVAC

20. संगणकातील आकडे कोणत्या पद्धतीने साठवले जातात?
    उत्तर: बायनरी पद्धत

---

🌐 भाग 2: इंटरनेट आणि नेटवर्किंग (Internet & Networking)

21. इंटरनेट म्हणजे काय?
    उत्तर: जागतिक संगणक नेटवर्क

22. WWW म्हणजे काय?
    उत्तर: World Wide Web

23. URL म्हणजे काय?
    उत्तर: Uniform Resource Locator

24. वेब ब्राउझर म्हणजे काय?
    उत्तर: वेबसाइट पाहण्यासाठी वापरले जाणारे सॉफ्टवेअर

25. सर्वप्रथम ईमेल कोणी पाठवले?
    उत्तर: रे टॉमलिंसन

26. इंटरनेटवर वेबसाइट ओळखण्यासाठी काय लागते?
    उत्तर: IP अ‍ॅड्रेस किंवा डोमेन नेम

27. IP अ‍ॅड्रेस म्हणजे काय?
    उत्तर: संगणकाची इंटरनेटवरची ओळख

28. HTML म्हणजे काय?
    उत्तर: HyperText Markup Language

29. HTTP म्हणजे काय?
    उत्तर: HyperText Transfer Protocol

30. ISP म्हणजे काय?
    उत्तर: Internet Service Provider

31. Wi-Fi म्हणजे काय?
    उत्तर: वायरलेस नेटवर्क सिस्टीम

32. Cloud Storage म्हणजे काय?
    उत्तर: इंटरनेटवर माहिती साठवण्याची सुविधा

33. वेबसाइट म्हणजे काय?
    उत्तर: वेबपेजचा संग्रह

34. वेबसर्व्हर म्हणजे काय?
    उत्तर: वेबसाइट चालवणारा संगणक

35. इंटरनेट वापरण्यासाठी काय आवश्यक आहे?
    उत्तर: नेटवर्क, मॉडेम, ISP, ब्राउझर

36. ब्रॉडबँड म्हणजे काय?
    उत्तर: हाय-स्पीड इंटरनेट सेवा

37. वेब सर्च इंजिन म्हणजे काय?
    उत्तर: माहिती शोधणारे टूल (उदा. Google)

38. Domain Name System म्हणजे काय?
    उत्तर: डोमेन नेम ते IP अ‍ॅड्रेसमध्ये रूपांतरण

39. वेब पेज म्हणजे काय?
    उत्तर: इंटरनेटवरील एकल पृष्ठ

40. VPN म्हणजे काय?
    उत्तर: Virtual Private Network

---

💽 भाग 3: सॉफ्टवेअर व हार्डवेअर (Software & Hardware)

41. हार्डवेअर म्हणजे काय?
    उत्तर: संगणकाचे जड भाग

42. सॉफ्टवेअर म्हणजे काय?
    उत्तर: संगणक चालवणारे प्रोग्राम

43. इनपुट डिव्हाइसेस उदाहरण द्या.
    उत्तर: कीबोर्ड, माउस, स्कॅनर

44. आउटपुट डिव्हाइसेस उदाहरण द्या.
    उत्तर: मॉनिटर, प्रिंटर, स्पीकर

45. ऑपरेटिंग सिस्टिम म्हणजे काय?
    उत्तर: संगणक चालवणारे मुख्य सॉफ्टवेअर

46. Windows, Linux, MacOS हे कोणते सॉफ्टवेअर प्रकार आहेत?
    उत्तर: ऑपरेटिंग सिस्टिम

47. Microsoft Office हा कोणता सॉफ्टवेअर प्रकार आहे?
    उत्तर: अ‍ॅप्लिकेशन सॉफ्टवेअर

48. Excel मध्ये वापरले जाणारे गणिती सूत्र सुरू कशाने होते?
    उत्तर: = (समान चिन्ह)

49. हार्डवेअर व सॉफ्टवेअरचा समन्वय कोण साधतो?
    उत्तर: ऑपरेटिंग सिस्टिम

50. Device Driver म्हणजे काय?
    उत्तर: हार्डवेअर चालवण्यासाठी लागणारे सॉफ्टवेअर

51. CPU चे मुख्य घटक कोणते?
    उत्तर: ALU, CU, Registers

52. CU म्हणजे काय?
    उत्तर: Control Unit

53. USB म्हणजे काय?
    उत्तर: Universal Serial Bus

54. HDMI म्हणजे काय?
    उत्तर: High Definition Multimedia Interface

55. SSD म्हणजे काय?
    उत्तर: Solid State Drive

56. OCR म्हणजे काय?
    उत्तर: Optical Character Recognition

57. BIOS म्हणजे काय?
    उत्तर: Basic Input Output System

58. मॉनिटरचा प्रकार कोणता आहे?
    उत्तर: आउटपुट डिव्हाइस

59. माउस कोणत्या प्रकारचा डिव्हाइस आहे?
    उत्तर: इनपुट डिव्हाइस

60. Plotter काय करतो?
    उत्तर: मोठ्या आकाराचे प्रिंट तयार करतो

---

🔐 भाग 4: सायबर सुरक्षा (Cyber Security)

61. सायबर सुरक्षा म्हणजे काय?
    उत्तर: संगणक व नेटवर्कचे संरक्षण

62. व्हायरस म्हणजे काय?
    उत्तर: संगणक प्रणालीला हानी पोहोचवणारा प्रोग्राम

63. अँटीव्हायरस सॉफ्टवेअर म्हणजे काय?
    उत्तर: व्हायरस शोधून नष्ट करणारे सॉफ्टवेअर

64. फिशिंग म्हणजे काय?
    उत्तर: खोट्या वेबसाइट्सद्वारे माहिती चोरी करणे

65. स्पायवेअर म्हणजे काय?
    उत्तर: माहिती चोरणारे सॉफ्टवेअर

66. फायरवॉल म्हणजे काय?
    उत्तर: अनधिकृत प्रवेश प्रतिबंध करणारी प्रणाली

67. पासवर्ड सुरक्षित ठेवण्यासाठी काय करावे?
    उत्तर: मजबूत व अद्वितीय पासवर्ड वापरावा

68. OTP म्हणजे काय?
    उत्तर: One Time Password

69. हॅकिंग म्हणजे काय?
    उत्तर: अनधिकृतपणे संगणक प्रणालीमध्ये प्रवेश करणे

70. सायबर क्राइम कायद्यास काय म्हणतात?
    उत्तर: IT Act 2000

71. ब्लूटूथद्वारे सायबर धोका संभवतो का?
    उत्तर: होय

72. डिजिटल सिग्नेचर म्हणजे काय?
    उत्तर: इलेक्ट्रॉनिक स्वाक्षरी

73. Two-Factor Authentication म्हणजे काय?
    उत्तर: दोन स्तरांवर खात्री करणारी सुरक्षा

74. डेटा एनक्रिप्शन म्हणजे काय?
    उत्तर: डेटा कोडमध्ये रूपांतरण

75. DDoS हल्ला म्हणजे काय?
    उत्तर: सर्व्हरवर एकाच वेळी अनेक विनंत्या करून ठप्प करणे

76. मालवेअर म्हणजे काय?
    उत्तर: हानिकारक सॉफ्टवेअर

77. Ransomware म्हणजे काय?
    उत्तर: डेटा लॉक करून खंडणी मागणारे सॉफ्टवेअर

78. Firewall हार्डवेअर स्वरूपात असतो का?
    उत्तर: होय  

    सायबर सुरक्षा (प्रश्न 79 ते 100)

    ---

    79. सायबर गुन्हा कोठे नोंदवता येतो?
    उत्तर: सायबर पोलीस स्टेशनमध्ये किंवा ऑनलाइन सायबर क्राइम पोर्टलवर

    80. भारतात सायबर गुन्ह्यांसाठी प्रमुख कायदा कोणता आहे?
    उत्तर: माहिती तंत्रज्ञान अधिनियम, 2000 (IT Act, 2000)

    81. CERT-IN म्हणजे काय?
    उत्तर: Computer Emergency Response Team – India

    82. सायबर गुन्हा झाल्यास नागरिकांनी काय करावे?
    उत्तर: www.cybercrime.gov.in वर तक्रार दाखल करावी

    83. सायबर सुरक्षा जागरूकता साठी कोणते अभियान राबवले जाते?
    उत्तर: Cyber Swachhta Kendra

    84. Keylogger म्हणजे काय?
    उत्तर: कीबोर्डवर टाइप केलेली माहिती गुपचूप नोंदवणारे सॉफ्टवेअर

    85. डिजिटल फूटप्रिंट म्हणजे काय?
    उत्तर: इंटरनेटवर वापरकर्त्याने सोडलेले डिजिटल संकेत

    86. व्हायरस आणि वर्म यामध्ये काय फरक आहे?
    उत्तर: व्हायरस फाइलशी जोडतो, वर्म स्वतः प्रसारित होतो

    87. Zero-day अटॅक म्हणजे काय?
    उत्तर: सॉफ्टवेअरमधील अज्ञात त्रुटीवर अचानक हल्ला

    88. Brute Force Attack म्हणजे काय?
    उत्तर: अनेक पासवर्ड शक्यता वापरून प्रवेश मिळवण्याचा प्रयत्न

    89. Dark Web म्हणजे काय?
    उत्तर: पारंपरिक ब्राउझरद्वारे न सापडणारे इंटरनेटचे गुप्त भाग

    90. बोगस बँक कॉल्स व ईमेलद्वारे माहिती चोरणे काय आहे?
    उत्तर: फिशिंग

    91. CAPTCHA चा उद्देश काय आहे?
    उत्तर: मानव व बॉट यामध्ये फरक ओळखणे

    92. सायबर सुरक्षेसाठी VPN वापराचा फायदा काय?
    उत्तर: डेटा एनक्रिप्शन आणि गोपनीयतेचे संरक्षण

    93. सोशल इंजिनिअरिंग म्हणजे काय?
    उत्तर: लोकांची फसवणूक करून संवेदनशील माहिती मिळवणे

    94. पासवर्ड किती वेळाने बदलायला हवा?
    उत्तर: नियमितपणे (किमान ३ महिन्यांनी एकदा)

    95. Phishing व Spear Phishing यामध्ये काय फरक आहे?
    उत्तर: Phishing – सामान्य लोकांसाठी, Spear Phishing – विशिष्ट व्यक्तीसाठी

    96. Backup घेण्याचा मुख्य उद्देश काय आहे?
    उत्तर: डेटा हरवल्यास तो परत मिळवणे

    97. Two-step verification कुठे वापरले जाते?
    उत्तर: ऑनलाइन बँकिंग, ईमेल, सोशल मीडिया इत्यादी ठिकाणी

    98. स्कॅम मेल ओळखण्यासाठी काय करावे?
    उत्तर: प्रेषक तपासावा, दुवे क्लिक करण्याआधी पडताळणी करावी

    99. मोबाईल सुरक्षित ठेवण्यासाठी काय करावे?
    उत्तर: स्क्रीन लॉक, अँटीव्हायरस, अपडेटेड OS वापरावे

    100. सायबर सुरक्षेसाठी प्राथमिक सल्ला कोणता आहे?
    उत्तर: मजबूत पासवर्ड वापरणे, अनोळखी दुवे न उघडणे, नियमित अपडेट्स