✦ महत्त्वाचे वस्तुनिष्ठ प्रश्न व उत्तरे (पर्यायांशिवाय)
🔹 घटना दुरुस्ती (Constitutional Amendments)
-
संविधानात घटना दुरुस्ती कोणत्या अनुच्छेदाखाली केली जाते?
उत्तर: अनुच्छेद 368 -
सर्वप्रथम घटना दुरुस्ती कधी झाली?
उत्तर: 1951 -
सर्वप्रथम घटना दुरुस्तीने कोणता कलम जोडला?
उत्तर: कलम 31A आणि 31B -
सर्वाधिक घटना दुरुस्ती कोणत्या पंतप्रधानांच्या काळात झाल्या?
उत्तर: इंदिरा गांधी -
42 वी घटना दुरुस्ती कधी झाली?
उत्तर: 1976 -
संविधानात "सोशलिस्ट", "सेक्युलर", "इंटिग्रिटी" हे शब्द कधी जोडले गेले?
उत्तर: 42 वी घटना दुरुस्तीने -
44 वी घटना दुरुस्ती कधी झाली?
उत्तर: 1978 -
73 वी घटना दुरुस्ती कोणत्या वर्षी झाली?
उत्तर: 1992 -
74 वी घटना दुरुस्तीचा उद्देश काय होता?
उत्तर: नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांना घटनात्मक दर्जा देणे -
मुलभूत कर्तव्ये कोणत्या घटना दुरुस्तीने घालण्यात आली?
उत्तर: 42 वी घटना दुरुस्ती -
राष्ट्रीय न्यायिक नियुक्ती आयोग (NJAC) कोणत्या दुरुस्तीने प्रस्तावित झाला होता?
उत्तर: 99 वी घटना दुरुस्ती -
GST कायदा कोणत्या घटना दुरुस्तीने लागू झाला?
उत्तर: 101 वी घटना दुरुस्ती -
86 वी दुरुस्तीने कोणते मूलभूत अधिकार जोडले गेले?
उत्तर: 6 ते 14 वयोगटातील मुलांना शिक्षणाचा अधिकार (कलम 21A) -
संविधान दुरुस्ती विधेयक कोण मांडतो?
उत्तर: केंद्र सरकार (संसदेच्या दोन्ही सभागृहात) -
काही घटना दुरुस्ती राज्य विधानमंडळांच्या मंजुरीशिवाय करता येतात का?
उत्तर: होय
🔹 आपत्कालीन तरतुदी (Emergency Provisions)
-
आपत्कालीन तरतुदी कोणत्या भागात आहेत?
उत्तर: भाग XVIII (18) -
राष्ट्रीय आणीबाणी कोणत्या कलमानुसार लागू केली जाते?
उत्तर: कलम 352 -
आर्थिक आणीबाणी कोणत्या कलमानुसार लागू केली जाते?
उत्तर: कलम 360 -
राज्यावर राष्ट्रपती राजवट कोणत्या कलमानुसार लावली जाते?
उत्तर: कलम 356 -
आतापर्यंत भारतात किती वेळा राष्ट्रीय आणीबाणी लावण्यात आली आहे?
उत्तर: 3 वेळा (1962, 1971, 1975) -
1975 मध्ये लावलेली आणीबाणी कोणत्या कारणामुळे होती?
उत्तर: अंतर्गत अस्थिरता -
आणीबाणी जाहीर करण्याचा अधिकार कोणाला आहे?
उत्तर: राष्ट्रपती -
आणीबाणी लागू असताना मूलभूत अधिकारांवर मर्यादा येते का?
उत्तर: होय -
आर्थिक आणीबाणी भारतात कधी लागू करण्यात आली?
उत्तर: कधीच नाही -
राष्ट्रपती राजवट लागू करताना कोणाची शिफारस असते?
उत्तर: राज्यपाल -
राज्यघटनेतील आपत्कालीन तरतुदी कोणत्या देशाच्या घटनाप्रणालीवर आधारित आहेत?
उत्तर: जर्मनी -
राष्ट्रपती राजवट लागू केल्यानंतर ती संसदेमध्ये किती दिवसांत मंजूर करावी लागते?
उत्तर: २ महिन्यांत -
राष्ट्रीय आणीबाणी किती काळासाठी लागू ठेवता येते?
उत्तर: सुरुवातीला ६ महिने; संसदेला विस्तार करता येतो -
आणीबाणीच्या काळात संसदेला कोणते विशेष अधिकार मिळतात?
उत्तर: राज्य सूचीतिल विषयांवर कायदे करता येतात -
आणीबाणीच्या काळात राज्यसभेच्या अधिकारात फरक होतो का?
उत्तर: नाही
🔹 महत्त्वाची कलमे (Important Articles)
-
कलम 14
उत्तर: कायद्याच्या समोर सर्व समान -
कलम 15
उत्तर: भेदभावावरील प्रतिबंध -
कलम 17
उत्तर: अस्पृश्यता निर्मूलन -
कलम 19
उत्तर: व्यक्तिस्वातंत्र्याचे अधिकार -
कलम 21
उत्तर: जीवनाचा व स्वातंत्र्याचा अधिकार -
कलम 21A
उत्तर: शिक्षणाचा हक्क -
कलम 32
उत्तर: सर्वोच्च न्यायालयात मूलभूत अधिकारांसाठी याचिका -
कलम 44
उत्तर: समान नागरी संहिता (दिशादर्शक तत्व) -
कलम 51A
उत्तर: मूलभूत कर्तव्ये -
कलम 74
उत्तर: मंत्रिमंडळाचा सल्ला राष्ट्रपतीस बंधनकारक -
कलम 110
उत्तर: अर्थविषयक विधेयक -
कलम 112
उत्तर: वार्षिक अर्थसंकल्प -
कलम 123
उत्तर: अध्यादेश काढण्याचा अधिकार -
कलम 148
उत्तर: महालेखा परीक्षण प्रमुख (CAG) -
कलम 280
उत्तर: वित्त आयोग -
कलम 300A
उत्तर: मालमत्तेचा हक्क (कायदेशीर अधिकार) -
कलम 324
उत्तर: निवडणूक आयोग -
कलम 356
उत्तर: राष्ट्रपती राजवट -
कलम 370
उत्तर: जम्मू-काश्मीरला विशेष दर्जा (सध्या रद्द) -
कलम 395
उत्तर: ब्रिटिशकालीन भारत सरकार कायदा 1935 रद्द करणे
.jpeg)
No comments:
Post a Comment