रसायनशास्त्र : मूलद्रव्ये, संयुगे, द्रव्याचे अवस्थांतर, आम्ले-क्षार

1. एखादे पदार्थ जे अधिक साध्या पदार्थांमध्ये विभागता येत नाही ते काय आहे?
   उत्तर: मूलद्रव्य

2. H₂O हा कोणत्या प्रकारचा पदार्थ आहे?
   उत्तर: संयुग

3. मिश्रण आणि संयुग यामध्ये मुख्य फरक काय आहे?
   उत्तर: स्थिर प्रमाण

4. लोहाची सांड हे कोणत्या प्रकारचे पदार्थ आहे?
   उत्तर: मिश्रण नाही

5. द्रव्याचे अवस्थांतर म्हणजे काय?
   उत्तर: एका अवस्थेतून दुसऱ्या अवस्थेत जाणे

6. ठोस द्रव होण्याच्या प्रक्रियेला काय म्हणतात?
   उत्तर: गलन

7. द्रव वायू होण्याला काय म्हणतात?
   उत्तर: वाष्पीकरण

8. वायू द्रव होण्याला काय म्हणतात?
   उत्तर: संघनन

9. वायू थेट ठोस होण्याला काय म्हणतात?
   उत्तर: उपकनन

10. ठोस थेट वायू होण्याला काय म्हणतात?
    उत्तर: उर्ध्वपातन

11. अम्ल म्हणजे तो पदार्थ जो काय देतो?
    उत्तर: H⁺ आयन

12. क्षार म्हणजे तो पदार्थ जो काय देतो?
    उत्तर: OH⁻ आयन

13. pH = 7 असलेला द्रव कोणता आहे?
    उत्तर: तटस्थ

14. आम्ल आणि क्षार एकत्रित झाल्यास काय तयार होते?
    उत्तर: लवण आणि पाणी

15. HCl + NaOH यांचे अभिक्रियेत काय तयार होते?
    उत्तर: NaCl आणि H₂O

16. मिश्रण म्हणजे काय?
    उत्तर: दोन किंवा अधिक घटक एकत्र पण स्वतंत्र असलेले द्रव्य

17. pH 0 ते 7 पर्यंत असलेला द्रव कोणता?
    उत्तर: अम्लीय

18. pH 7 पेक्षा जास्त असलेला द्रव कोणता?
    उत्तर: क्षारीय

19. pH 0 असलेला द्रव कसा आहे?
    उत्तर: अतिशय अम्लीय

20. pH 14 असलेला द्रव कसा आहे?
    उत्तर: अतिशय क्षारीय

21. H₂SO₄ + 2 NaOH यांचा अभिक्रियेत काय तयार होते?
    उत्तर: Na₂SO₄ + 2 H₂O

22. H₂CO₃ चे अपघटन काय होते?
    उत्तर: CO₂ + H₂O

23. NH₃ + HCl यांचे संयुग काय आहे?
    उत्तर: NH₄Cl

24. CO₂ + H₂O यांची प्रतिक्रिया कोणती?
    उत्तर: H₂CO₃ ची निर्मिती

25. CaCO₃ चे तापाने अपघटन काय होते?
    उत्तर: CaO + CO₂

26. दाब कमी किंवा जास्त झाल्यास द्रव्याचे काय बदलते?
    उत्तर: वाष्पीभवनाचे तापमान

27. द्रवामध्ये सोल्व्हेंट म्हणजे काय?
    उत्तर: जास्त प्रमाणात असलेला घटक

28. वाष्पीकरणासाठी लागणारी उष्मा काय म्हणतात?
    उत्तर: वाष्पीकरण उष्मा

29. KCl सोडविलेले पाणी कसे असते?
    उत्तर: तटस्थ

30. NH₄Cl सोडविल्यावर पाणी कसे होते?
    उत्तर: अम्लीय

31. H₂ + Cl₂ → 2 HCl या अभिक्रियेत → चा अर्थ काय?
    उत्तर: अभिक्रिया दर्शवणे

32. अणूंची संख्या म्हणजे काय?
    उत्तर: तत्वमापक

33. O₂ हा पदार्थ काय आहे?
    उत्तर: मूलद्रव्य

34. O₃ (ओझोन) काय आहे?
    उत्तर: मूलद्रव्य

35. H₂O₂ कोणत्या प्रकारचे आहे?
    उत्तर: संयुग

36. NaCl कोणत्या प्रकारचा पदार्थ आहे?
    उत्तर: संयुग (लवण)

37. N₂ + 3 H₂ → 2 NH₃ या अभिक्रियेला काय म्हणतात?
    उत्तर: योग अभिक्रिया

38. Zn + 2 HCl → ZnCl₂ + H₂ ही अभिक्रिया काय आहे?
    उत्तर: विस्थापन अभिक्रिया

39. Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu अभिक्रिया कोणती?
    उत्तर: विस्थापन

40. NH₃ + H₂O → NH₄⁺ + OH⁻ या प्रतिक्रियेत द्रव कसा असतो?
    उत्तर: क्षारीय

41. H⁺ आणि OH⁻ एकत्र आल्यावर काय तयार होते?
    उत्तर: पाणी (H₂O)

42. CO₂ + H₂O → काय तयार होते?
    उत्तर: H₂CO₃

43. H₂O₂ चे अपघटन काय आहे?
    उत्तर: H₂O + O₂

44. Ca(OH)₂ + 2 HCl → काय तयार होते?
    उत्तर: CaCl₂ + 2 H₂O

45. NH₄NO₃ चे अपघटन काय आहे?
    उत्तर: N₂O + 2 H₂O

46. HCl + NaOH यांची अभिक्रिया काय आहे?
    उत्तर: न्यूट्रलायझेशन अभिक्रिया

47. pOH म्हणजे काय?
    उत्तर: – log [OH⁻]

48. pH + pOH = ?
    उत्तर: 14

49. HCl मध्ये प्रमुख आयन कोणते?
    उत्तर: H⁺ आणि Cl⁻

50. NaOH मध्ये प्रमुख आयन कोणते?
    उत्तर: Na⁺ आणि OH⁻

51. ऑक्सिजन आणि नायट्रोजन काय आहेत?
    उत्तर: मूलद्रव्ये

52. H₂ + I₂ → 2 HI या बंधाचे नाव काय आहे?
    उत्तर: सहसंयुग बंध

53. CO + 2 H₂ → CH₃OH ही अभिक्रिया काय आहे?
    उत्तर: योग अभिक्रिया

54. CaCO₃ + 2 HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O येथे CO₂ कशी निर्मिती होते?
    उत्तर: गैस निर्माण

55. NaCl पाण्यात का विघटन होते?
    उत्तर: आयनभंगामुळे

56. H₂O चे स्वयं आयनीकरण म्हणजे काय?
    उत्तर: H₂O → H⁺ + OH⁻

57. H₂O (द्रव) आणि H₂O (वायू) यातील फरक काय आहे?
    उत्तर: अवस्थांतर

58. वाष्प दाब म्हणजे काय?
    उत्तर: द्रवाच्या पृष्ठभागावर तयार होणारा दाब

59. ताप वाढल्यास वाष्पीकरण वाढते का?
    उत्तर: हो

60. वितळण्याचा बिंदू म्हणजे काय?
    उत्तर: ठोस द्रवात रूपांतर होण्याचा तापमान

61. तापमान आलेखनात झपाटलेली वाढ काय दर्शवते?
    उत्तर: अवस्थांतर

62. निर्जलीत पदार्थ म्हणजे काय?
    उत्तर: ज्यात पाणी नसते

63. CuSO₄·5 H₂O मध्ये 5 H₂O चे स्वरूप काय आहे?
    उत्तर: क्रिस्टलीय पाणी

64. कीटकनाशकात वापरला जाणारा प्रमुख क्षार कोणता?
    उत्तर: KOH

65. H₂S कोणता पदार्थ आहे?
    उत्तर: अम्ल

66. NaHCO₃ काय आहे?
    उत्तर: लवण

67. CaCO₃ + 2 HCl अभिक्रिया विश्रांततेस अनुकूल आहे का?
    उत्तर: नाही

68. वाष्पीकरणासाठी लागणारी उष्मा काय आहे?
    उत्तर: वाष्पीकरण उष्मा

69. संघननासाठी लागणारी उष्मा काय आहे?
    उत्तर: संघनन उष्मा

70. pH = 3 म्हणजे द्रव कसा आहे?
    उत्तर: अम्लीय

71. pH मापनासाठी सामान्य सूचक कोणता वापरतात?
    उत्तर: मेटिल ऑरेंज

72. pH = – log [H⁺] मध्ये [H⁺] म्हणजे काय?
    उत्तर: हाइड्रोजन आयनांची सांद्रता

73. pOH = – log [OH⁻] मध्ये [OH⁻] म्हणजे काय?
    उत्तर: हायड्रॉक्साइड आयनांची सांद्रता

74. द्रवामध्ये आयनांच्या एकूण सांद्रतेचा संबंध pH शी कसा आहे?
    उत्तर: अधिक [H⁺] म्हणजे कमी pH

75. सामान्य पाण्याचा pH किती असतो?
    उत्तर: 7

76. अम्लीय द्रव्याचा स्वाद कसा असतो?
    उत्तर: आंबट

77. क्षारीय द्रव्याचा स्पर्श कसा असतो?
    उत्तर: साबणासारखा/पातळ

78. निळ्या लिटमस कागदाचा लाल रंगात बदल कोण दर्शवतो?
    उत्तर: अम्ल

79. लाल लिटमसचा निळा होणे कोण दर्शवते?
    उत्तर: क्षार

80. मिथिल ऑरेंज हा कोणत्या प्रकारचा सूचक आहे?
    उत्तर: अम्ल-क्षार सूचक

81. फिनॉलफ्थेलिन अम्लात कोणता रंग दर्शवतो?
    उत्तर: रंगहीन

82. फिनॉलफ्थेलिन क्षारात कोणता रंग दर्शवतो?
    उत्तर: गुलाबी

83. CO₂ गॅस पाण्यात विरघळल्यास तयार होणारे अम्ल कोणते?
    उत्तर: H₂CO₃ (कार्बोनिक अम्ल)

84. दातांना होणारी झीज मुख्यतः कशामुळे होते?
    उत्तर: अन्नातील आम्लांमुळे

85. अन्न शिजवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या बेकिंग सोड्याचे रासायनिक नाव काय आहे?
    उत्तर: सोडियम बायकार्बोनेट

86. रासायनिक सूत्र NaHCO₃ असलेल्या संयुगाचे नाव काय आहे?
    उत्तर: सोडियम बायकार्बोनेट

87. अन्नपचनात उपयोगी असलेले आम्ल कोणते आहे?
    उत्तर: हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl)

88. कृत्रिम पावसासाठी वापरले जाणारे संयुग कोणते आहे?
    उत्तर: सिल्व्हर आयोडाईड (AgI)

89. अम्ल आणि क्षार यांचे pH मूल्यमापन कोणत्या उपकरणाने करता येते?
    उत्तर: pH मीटर

90. NaOH हे कोणत्या प्रकारचे क्षार आहे?
    उत्तर: मजबूत क्षार

91. CH₃COOH हे कोणत्या प्रकारचे आम्ल आहे?
    उत्तर: दुर्बल आम्ल

92. अन्नातील आम्लता कशी कमी करता येते?
    उत्तर: क्षार मिसळून

93. दूध आंबवण्यासाठी कोणता रासायनिक प्रकार होतो?
    उत्तर: आम्लीयरण

94. द्रव विरघळताना त्याची pH कशी बदलते?
    उत्तर: घटकाच्या स्वरूपावर अवलंबून

95. साबणामध्ये कोणता प्रकार असतो – आम्ल की क्षार?
    उत्तर: क्षार

96. ऑरेंज ज्यूसचा pH अंदाजे किती असतो?
    उत्तर: सुमारे 3–4

97. क्षारांची चव कशी असते?
    उत्तर: कडवट

98. लवण म्हणजे कोणाचा संयोग?
    उत्तर: अम्ल व क्षार यांचा

99. Vinegar मध्ये कोणते आम्ल असते?
    उत्तर: अॅसिटिक आम्ल (CH₃COOH)

100. चुना (Ca(OH)₂) द्रवात मिसळल्यावर काय होतो?
     उत्तर: क्षारीय द्रव तयार होतो

---

---

🧪 रसायनशास्त्र – वस्तुनिष्ठ प्रश्न (101 ते 150)

---

101. NaOH व HCl यांचे संयोग केल्यास तयार होणारे लवण कोणते?
     उत्तर: NaCl

102. द्रवाचा उकळण्याचा बिंदू कशावर अवलंबून असतो?
     उत्तर: दाब

103. pH चा संपूर्ण अर्थ काय आहे?
     उत्तर: हायड्रोजन आयन सांद्रतेचा लॉग (–log[H⁺])

104. लिटमसचा निळा ते लाल बदल कशाचे निदर्शक आहे?
     उत्तर: अम्लीय द्रव

105. लाल लिटमस निळा होतो तेव्हा द्रव कसा असतो?
     उत्तर: क्षारीय

106. पाण्याचे त्रि-अवस्था बिंदू म्हणजे काय?
     उत्तर: जेथे घन, द्रव व वायू एकत्र अस्तित्वात असतात

107. अणूंच्या एकत्र येऊन निर्माण होणाऱ्या पदार्थास काय म्हणतात?
     उत्तर: संयुग

108. Na आणि Cl चे संयुग कोणते आहे?
     उत्तर: NaCl

109. अम्ल व क्षाराच्या अभिक्रियेला काय म्हणतात?
     उत्तर: न्यूट्रलायझेशन

110. CO₂ कोणत्या प्रकारचा ऑक्साइड आहे?
     उत्तर: आम्लीय ऑक्साइड

111. Na₂O कोणत्या प्रकारचा ऑक्साइड आहे?
     उत्तर: क्षारीय ऑक्साइड

112. HCl गॅस पाण्यात विरघळल्यावर काय तयार होते?
     उत्तर: Hydrochloric acid

113. NaOH ची सांद्रता वाढवली तर pH मध्ये काय बदल होईल?
     उत्तर: वाढेल

114. अम्लाच्या संयोगाने धातुंशी प्रतिक्रिया दिल्यास काय तयार होते?
     उत्तर: हायड्रोजन व लवण

115. अम्लास क्षाराशी एकत्र केल्यावर काय होते?
     उत्तर: पाणी आणि लवण तयार होते

116. NH₃ गॅस द्रव पाण्यात विरघळल्यावर काय तयार होते?
     उत्तर: अमोनियम हायड्रॉक्साइड

117. काचेच्या भांड्यात वापरण्यायोग्य अम्ल कोणते?
     उत्तर: Hydrochloric acid

118. संमिश्र धातू म्हणजे काय?
     उत्तर: दोन किंवा अधिक धातूंचे मिश्रण

119. पाण्याची आयनीकरण स्थिरांकाची किंमत जास्त असल्यास काय होते?
     उत्तर: अधिक H⁺ आणि OH⁻ आयन तयार होतात

120. बफर द्रवाचे pH कसे असते?
     उत्तर: स्थिर

121. पाण्याचा उकळण्याचा बिंदू किती अंश सेल्सियस असतो?
     उत्तर: 100°C

122. बर्फाचा वितळण्याचा बिंदू किती अंश सेल्सियस असतो?
     उत्तर: 0°C

123. जास्त तापमान व कमी दाब यामुळे कोणते अवस्थांतर सुलभ होते?
     उत्तर: वाष्पीकरण

124. NaOH हे कोणत्या प्रकारचे क्षार आहे?
     उत्तर: मजबूत क्षार

125. H₂CO₃ हे कोणत्या प्रकारचे अम्ल आहे?
     उत्तर: दुर्बल अम्ल

126. CO₂ गॅस हवेत जास्त प्रमाणात असल्यास पावसाचे पाणी कसे होते?
     उत्तर: सौम्य अम्लीय

127. द्रव्याचे तीन अवस्था कोणत्या?
     उत्तर: घन, द्रव, वायू

128. लोखंडावर जंग लागणे ही कोणती प्रक्रिया आहे?
     उत्तर: ऑक्सिडेशन

129. NaOH + H₂SO₄ → या अभिक्रियेत बनणारे लवण कोणते?
     उत्तर: Na₂SO₄

130. CaCO₃ + HCl → या अभिक्रियेत कोणता वायू निघतो?
     उत्तर: CO₂

131. तापमान वाढल्यावर द्रव्याचे गतीशील अणू काय करतात?
     उत्तर: अधिक वेगाने हालचाल करतात

132. उष्णता दिल्यावर अम्लाचे pH कसे बदलते?
     उत्तर: pH वाढते

133. बर्फ वितळताना तापमान स्थिर का राहते?
     उत्तर: उष्मा स्थिती बदलण्यासाठी वापरली जाते

134. पाण्याची रासायनिक सूत्र काय आहे?
     उत्तर: H₂O

135. अम्ल व क्षार यांच्या अभिक्रियेला इंग्रजीत काय म्हणतात?
     उत्तर: Neutralization reaction

136. सोडियम बायकार्बोनेटचे सूत्र काय आहे?
     उत्तर: NaHCO₃

137. पाण्याच्या आयनायझेशनची समीकरण काय आहे?
     उत्तर: H₂O ⇌ H⁺ + OH⁻

138. साखर पाण्यात विरघळल्यावर मिळणारा द्रव कसा असतो?
     उत्तर: समरूप मिश्रण

139. पाण्याचा घनरूप अवस्थेत घनता कशी असते?
     उत्तर: कमी

140. कोणत्या द्रवाला "सार्वत्रिक विद्रावक" म्हणतात?
     उत्तर: पाणी

141. बेकिंग सोडामध्ये कोणता क्षारीय घटक असतो?
     उत्तर: NaHCO₃

142. द्रवाचे वायू मध्ये रूपांतर कोणत्या प्रक्रियेत होते?
     उत्तर: वाष्पीकरण

143. द्रव द्रवाच्या थरावर वाफ बनवतो ही प्रक्रिया काय आहे?
     उत्तर: बाष्पीभवन

144. पाण्यात HCl विरघळवल्यावर द्रव कसा होतो?
     उत्तर: अम्लीय

145. पाण्यात NaOH विरघळवल्यावर द्रव कसा होतो?
     उत्तर: क्षारीय

146. लवण व पाणी तयार होणारी अभिक्रिया कोणत्या प्रकारची आहे?
     उत्तर: न्यूट्रलायझेशन

147. अन्नपदार्थांमध्ये आंबट चव कशामुळे येते?
     उत्तर: आम्ल

148. साबणाच्या पाण्याचे pH कसे असते?
     उत्तर: क्षारीय

149. पाण्यात CO₂ विरघळल्यास कोणते अम्ल तयार होते?
     उत्तर: कार्बोनिक अॅसिड (H₂CO₃)

150. अल्कली हा शब्द कोणत्या प्रकारच्या द्रवांसाठी वापरतात?
     उत्तर: पाण्यात विरघळणारे क्षार