स्थिर विद्युत (Electrostatics) –

📚 स्पर्धा परीक्षा तयारीसाठी महत्वाचे सामान्य ज्ञान प्रश्नोत्तरे..!

      इतिहास, भूगोल, विज्ञान, राज्यघटना, भाषा, गणित, बुद्धिमत्ता, व चालू घडामोडी, या सर्व विषयांचा सराव साठी महत्त्वाचे सर्व प्रश्न येथे मिळवा.

  दररोज अपडेट होणारे प्रश्न व सोपे उत्तरांसह स्पष्टीकरण.

👉 अभ्यास करा, आत्मविश्वास वाढवा आणि यश मिळवा..!

📚 स्पर्धा परीक्षा तयारीसाठी महत्वाचे सामान्य ज्ञान प्रश्नोत्तरे..!

     स्थिर विद्युत म्हणजे काय?

उत्तर: स्थिर किंवा हलत नसलेली चार्जची स्थिती.

इलेक्ट्रॉन व प्रोटॉन कोणत्या चार्जचे वाहक आहेत?

उत्तर: इलेक्ट्रॉन – ऋणात्मक, प्रोटॉन – धनात्मक.

न्यूटनसारखे स्थिर विद्युत बलाचे नियम कोणते?

उत्तर: कूलॉम्बचा नियम.

कूलॉम्बचा नियम काय सांगतो?

उत्तर: दोन स्थिर चार्जमधील बल सरळ रेषेत, चार्जाच्या गुणाकाराच्या समानुपाती व अंतराच्या वर्गाच्या व्यस्तुपाती असते.

कूलॉम्बच्या सूत्रात F = ?

उत्तर: F = k q₁ q₂ / r²

इलेक्ट्रोस्टॅटिक पोत म्हणजे काय?

उत्तर: चार्ज असलेली वस्तू जी विद्युत बल अनुभवते.

ध्रुवित व अपolarized वस्तू यातील फरक काय आहे?

उत्तर: ध्रुवित वस्तूमध्ये चार्ज विभक्त असतो, अपolarized मध्ये नाही.

स्थिर विद्युत उर्जा कशी मोजतात?

उत्तर: U = k q₁ q₂ / r

कंडक्टर व इन्सुलेटरमध्ये काय फरक आहे?

उत्तर: कंडक्टर – चार्ज सहज वाहते, इन्सुलेटर – वाहत नाही.

विद्युत क्षेत्राची व्याख्या काय आहे?

उत्तर: चार्जभोवती ताकद अनुभवण्यासाठीची जागा.

विद्युत क्षेत्राचा सूत्र काय आहे?

उत्तर: E = F/q

विद्युत क्षेत्राची दिशा कशी असते?

उत्तर: धनात्मक चार्जपासून दूर, ऋणात्मक चार्जकडे.

विद्युत शक्ती कोणावर अवलंबून असते?

उत्तर: चार्जचे आकार व अंतरावर.

डायइलेक्ट्रिक म्हणजे काय?

उत्तर: इन्सुलेटर जो कंडक्टरच्या विद्युत क्षेत्रात ठेवला जातो.

गाऊसचा नियम काय सांगतो?

उत्तर: बंद पृष्ठातून जाणाऱ्या विद्युत प्रवाहाचे प्रमाण पृष्ठात असलेल्या चार्जावर अवलंबून असते.

स्थिर विद्युत बल आकर्षण किंवा प्रतिकारक का असतो?

उत्तर: चार्जच्या प्रकारावर अवलंबून.

इलेक्ट्रॉस्टॅटिक प्रभावाचे उदाहरण सांगा.

उत्तर: वाळलेल्या केसांनी प्लास्टिक स्टिक चिपकणे.

कूलॉम्ब स्थिरांकाचा SI एकक काय आहे?

उत्तर: Nm²/C²

विद्युत क्षेत्राचे SI एकक काय आहे?

उत्तर: N/C

चार्ज साठवण्यासाठी कोणता उपकरण वापरतात?

उत्तर: कॅपॅसिटर.

कॅपॅसिटर म्हणजे काय?

उत्तर: दोन प्लेट्स दरम्यान चार्ज साठवणारे उपकरण.

कॅपॅसिटन्साचे सूत्र काय आहे?

उत्तर: C = Q/V

कॅपॅसिटन्साचे SI एकक काय आहे?

उत्तर: Farad (F)

इलेक्ट्रोस्टॅटिक उत्पन्न कोणत्या पद्धतीने होते?

उत्तर: घर्षण, स्पर्श, प्रेरणा.

इलेक्ट्रोस्टॅटिक शक्ती कोणत्या प्रकारची आहे?

उत्तर: दीर्घकालीन (conservative) शक्ती.

चार्जचे संरक्षण काय सांगते?

उत्तर: बंद प्रणालीत एकूण चार्ज कायम राहतो.

विद्युत क्षेत्र रेषे कशी काढतात?

उत्तर: धन चार्जपासून दूर जाणाऱ्या रेषा.

ऋणात्मक चार्जसाठी विद्युत क्षेत्राची दिशा?

उत्तर: चार्जकडे.

समान चार्ज एकत्र ठेवले तर बल कसे आहे?

उत्तर: प्रतिकर्षक.

भौतिकशास्त्रात स्थिर विद्युत अभ्यास का करतात?

उत्तर: कंडक्टर, कॅपॅसिटर, इन्सुलेटर, विद्युत उपकरणांसाठी.

२. विद्युत प्रवाह (Current Electricity) – 30 प्रश्न

विद्युत प्रवाह म्हणजे काय?

उत्तर: चार्जचे वाहतूक होणे.

प्रवाहाची दिशा कशी असते?

उत्तर: धनात्मक ते ऋणात्मक (परंपरागत दिशा).

SI एकक काय आहे?

उत्तर: Ampere (A)

Ohm चे नियम काय सांगतो?

उत्तर: V = IR

प्रतिरोधक म्हणजे काय?

उत्तर: प्रवाहास विरोध करणारी वस्तू.

प्रतिरोधकाचे SI एकक काय आहे?

उत्तर: Ohm (Ω)

एकक प्रतिरोधाचे सूत्र काय आहे?

उत्तर: R = ρ l / A

विद्युत कार्याचा सूत्र काय आहे?

उत्तर: W = V Q = I V t

विद्युत शक्ती (Power) = ?

उत्तर: P = VI = I²R = V²/R

सिरीज व समानांतर जोडणी यातील फरक सांगा.

उत्तर: सिरीज – प्रतिरोधक एकापाठोपाठ, समानांतर – एकाच बिंदूपासून.

धारक व गॅल्व्हानोमीटर यातील फरक काय?

उत्तर: धारक – दाब स्थिर ठेवतो, गॅल्व्हानोमीटर – लहान प्रवाह मोजतो.

इलेक्ट्रोलाइट म्हणजे काय?

उत्तर: विद्युत प्रवाह वाहून नेणारे द्रव.

विद्युत प्रवाहासाठी कोणता माध्यम आवश्यक आहे?

उत्तर: कंडक्टर.

वैद्युतिक ऊर्जा व शक्ती यातील संबंध?

उत्तर: P = dW/dt

हायड्रो, थर्मल व अणु विद्युत केंद्रांमध्ये प्रवाह निर्माण कसा होतो?

उत्तर: जनित्राद्वारे.

वाहक व अर्धवाहक यातील फरक काय?

उत्तर: वाहक – प्रवाह सहज वाहतो, अर्धवाहक – अर्धवाटे.

विद्युत प्रवाह मोजण्यासाठी उपकरण काय आहे?

उत्तर: अँमीटर

विद्युत दाब मोजण्यासाठी उपकरण काय आहे?

उत्तर: व्होल्टमीटर

प्रतिरोधक सिरीज जोडल्यास एकूण प्रतिरोध कसे काढतात?

उत्तर: R = R₁ + R₂ + …

समानांतर जोडल्यास?

उत्तर: 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …

विद्युत प्रवाह कोणत्या कणाद्वारे होते?

उत्तर: इलेक्ट्रॉन्स

प्रतिरोधक कमी झाल्यास प्रवाह कसा बदलतो?

उत्तर: वाढतो

तापमान वाढल्यास धातूचा प्रतिरोध कसा बदलतो?

उत्तर: वाढतो

सुपरकंडक्टर म्हणजे काय?

उत्तर: शून्य प्रतिरोध असलेले पदार्थ.

विद्युत शक्तीचे SI एकक?

उत्तर: Watt (W)

चार्जची SI एकक?

उत्तर: Coulomb (C)

Ohm काय मोजतो?

उत्तर: प्रतिरोध

विद्युत प्रवाहाचे सूत्र कोणते आहे?

उत्तर: I = Q/t

Kirchhoff चे नियम कोणते आहेत?

उत्तर: वीजाच्या एकूण प्रवाह व वीजेच्या वीजा बिंदूवरील दाबाचे नियम.

विद्युत प्रवाह अभ्यास का करतात?

उत्तर: विजेचे वितरण, इलेक्ट्रॉनिक्स, उपकरणे.

३. विद्युतचुंबकत्व (Electromagnetism) – 30 प्रश्न

विद्युतधारा विद्युतचुंबक क्षेत्र निर्माण करते का?

उत्तर: हो.

विद्युतचुंबकत्व म्हणजे काय?

उत्तर: विद्युत व चुंबकीय प्रभावाचा अभ्यास.

ऑस्टेडचा नियम काय सांगतो?

उत्तर: करंटमुळे तयार होणारे चुंबकीय क्षेत्र हाताच्या डाव्या/उजव्या नियमाने निर्देशीत केले जाते.

करंटमुळे तयार होणारा चुंबक कसा ओळखतो?

उत्तर: स्थिर चुंबकाला आकर्षित करून.

फॅराडेचा नियम काय सांगतो?

उत्तर: चुंबकीय फ्लक्स बदलल्यास प्रेरित वीज उत्पन्न होते.

Lenz चा नियम काय सांगतो?

उत्तर: प्रेरित प्रवाह नेहमी फ्लक्स बदलण्याचा विरोध करतो.

विद्युत चुंबक तयार कसा करतात?

उत्तर: ताराभोवती प्रवाह चालवून लोहाचा कोर.

विद्युत चुंबकाचा उपयोग कुठे होतो?

उत्तर: मोटर, रिले, लिफ्ट, जनित्र.

इलेक्ट्रोमॅग्नेट कसा शक्तिशाली बनतो?

उत्तर: कोईल वाढवून व प्रवाह वाढवून.

करंट बदलल्यास चुंबकीय क्षेत्र कसे बदलते?

उत्तर: क्षेत्र तीव्रतेनुसार बदलते.

फ्लक्सचे SI एकक काय आहे?

उत्तर: Weber (Wb)

प्रेरित EMF चे SI एकक?

उत्तर: Volt (V)

फॅराडेचा नियम वापरून जनित्र कसे कार्य करते?

उत्तर: चुंबकीय क्षेत्र बदलल्यास प्रवाह तयार होतो.

Lenz चा नियम कोणत्या प्रकारचा नियम आहे?

उत्तर: संरक्षणाचा नियम.

विद्युत चुंबक व स्थिर चुंबक यातील फरक काय?

उत्तर: विद्युत चुंबक – प्रवाहावर अवलंबून, स्थिर – नेहमीच चुंबक.

मोटर व जनित्रात विद्युत चुंबकाचा वापर कसा होतो?

उत्तर: मोटर – विद्युत उर्जा हालचालीत, जनित्र – हालचाल ऊर्जा विद्युतात.

प्रवाह बदलल्यास विद्युत चुंबकाचा परिणाम कसा बदलतो?

उत्तर: क्षेत्र तीव्रतेनुसार.

Faraday चा नियम कोणत्या उपकरणात वापरतात?

उत्तर: ट्रान्सफॉर्मर, जनित्र.

विद्युत चुंबकाचे क्षेत्र कोणत्या नियमाने ओळखतात?

उत्तर: उजवा हाताचा नियम.

Lenz चा नियम कोणत्या दिशेवर लागू होतो?

उत्तर: प्रेरित प्रवाहाची दिशा ठरवण्यासाठी.

विद्युत चुंबकाचे प्रमुख घटक कोणते?

उत्तर: तार, कोर (लोह), प्रवाह.

DC व AC मध्ये विद्युत चुंबकाचा फरक?

उत्तर: DC – स्थिर, AC – बदलता क्षेत्र.

प्रवाह नसल्यास चुंबक कसा राहतो?

उत्तर: विद्युत चुंबक शक्तिशाली नाही.

ट्रान्सफॉर्मर कसा कार्य करतो?

उत्तर: AC विद्युत प्रवाह बदलून व्होल्टेज बदलतो.

मोटर मध्ये विद्युत चुंबकाची भूमिका?

उत्तर: हालचाल निर्माण करणे.

जनित्र मध्ये विद्युत चुंबकाची भूमिका?

उत्तर: विद्युत प्रवाह निर्माण करणे.

विद्युत चुंबक अभ्यास का करतात?

उत्तर: इलेक्ट्रॉनिक्स, मोटर, जनित्र, ट्रान्सफॉर्मर, उपकरणे.

विद्युत चुंबक व स्थिर चुंबक कसा वेगळा करतात?

उत्तर: प्रवाहाच्या अस्तित्वावर.

DC मोटर मध्ये कोणता नियम वापरतो?

उत्तर: फ्लॉरडायन नियम व राईट हँड नियम.

विद्युत चुंबकाच्या क्षेत्राचे स्वरूप कसे आहे?

उत्तर: कोईलभोवती वर्तुळाकार.